Yatırımcı Sözlüğü

Piyasa

Genel anlamda mal veya hizmet satıcılarının arzı ile bunları satın almak isteyenlerin taleplerinin karşılaşmasını ve fiyatların oluşumunu ifade eder.

Piyasa Emri

Emrin girildiği anda ilgili sözleşmede piyasada bulunan en iyi fiyatlı emirden başlayarak emrin karşılanması amacıyla kullanılan emir yöntemidir.Piyasa” emir türü “Gerçekleşmezse İptal Et” ya da “Kalanı İptal Et” emir geçerlilik süreleri seçilerek Sisteme iletilebilir. 1 Mart 2021 tarihi itibariyle “Piyasa” emir yönteminin kullanılmasına izin verilmemektedir.

Piyasa Fiyatı

Sermaye piyasası aracının arz ve talebinin karşılaşması sonucu oluşan fiyatıdır.

Piyasa Öncesi İşlem Platformu(PÖİP)

PÖİP, halka açık statüde olup payları Borsa’da işlem görmeyen şirketlerden, Borsa tarafından onaylananların işlem gördüğü bir platformdur.

Piyasa Yapıcı

Piyasanın dürüst, düzenli ve etkin çalışmasını sağlamak ve görevli olduğu sermaye piyasası araçlarında likit ve sürekli bir piyasanın oluşmasını sağlamak için kendi nam ve hesabına çift taraflı kotasyon vermekle yükümlü olan aracı kuruluştur.

Piyasa Yapıcılık İşlem Yöntemi

Sürekli müzayede yöntemiyle işlem gören menkul kıymetlerde atanmış üye(ler) tarafından bu amaçla tanımlanacak bir portföy hesabı adına çift yönlü sürekli kotasyon (fiyat ve miktar) verilmek suretiyle o menkul kıymette işlem gerçekleşebilecek fiyat aralığının belirlendiği ve likiditenin artmasının sağlandığı işlem yöntemidir.

Portföy

Gerçek veya tüzel kişilerin yatırım yapmak ve kazanç sağlamak amacıyla elinde tuttuğu ve istediği gibi tasarruf ettiği nakit para, döviz, altın, tahvil, hisse senedi, mevduat ve bono gibi yatırım araçlarının toplam değeridir.

Portföy Yöneticiliği

Finansal varlıklardan oluşan portföylerin, her bir müşteri adına, müşterilerle yapılacak portföy yönetim sözleşmesi çerçevesinde maddi bir menfaat sağlamak üzere vekil sıfatıyla yönetilmesidir.

Referans Fiyat

Bir hisse senedinin işlem görebileceği en üst ve en alt fiyat limitlerinin belirlenmesinde esas teşkil etmeyen, fiyat tescili yapılıncaya kadar üyelerce referans değer olarak kullanılması amaçlanan fiyattır.

Repo

Bir menkul kıymetin işlemin başlangıç valöründe satılıp, bitiş valöründe geri alınmasıdır (Menkul kıymetin geri alma vaadiyle satımı).

Rüçhan Hakkı

Ortaklıkların bedelli sermaye artırımlarına mevcut ortakların öncelikle katılma hakkıdır.

Rüçhan Hakkı Kupon Pazarı

Rüçhan hakkı kuponlarının alınıp satıldığı pazardır. Rüçhan hakkı kullanım süresi en az 15, en çok 60 gündür. Rüçhan hakkı kuponları, Borsa İstanbul Rüçhan Hakkı Kupon Pazarı’nda alınıp satılabilmektedir.

Sabit Getirili Menkul Kıymetler

Alacaklılık hakkı sağlayan, belirli bir meblağı temsil eden, dönemsel gelir getiren, misli nitelikte seri halinde çıkarılan, ibareleri aynı olan ve yatırım aracı olarak kullanılan borçlanma senetleridir. İhraç eden kuruluşların niteliğine göre kamu ve özel sektör menkul kıymetleri olarak ikiye ayrılırlar. Sabit getirili menkul kıymetler vade sonuna kadar elde tutulmaları halinde belirli bir getiriyi garanti eder.

Saklama Kuruluşu

Müşterisi adına menkul kıymetleri saklamaya yetkili kurum ve kuruluşlardır.

Satım Varantı

Dayanak varlığın performansına kaldıraçlı olarak yatırım yapma imkanı veren ve fiyatlar düştüğünde kazanç sağlayan bir enstrümandır. Satım varantları yatırımcıya herhangi bir yükümlülük getirmezken ilgili dayanak varlığı vadede belirli fiyattan satma hakkı tanımaktadır. Satım varantının karda olması için hisse fiyatının kullanım fiyatından düşük olması gerekmektedir.

Satışta Depo Şartı

Bir hisse senedini satmak isteyen yatırımcının, emri ileteceği an itibarıyla emri verdiği aracı kurumdaki hesabında o hisse senedinin bulunması zorunluluğudur.

Seans

Borsada işlemlerin başlaması ve bitmesi arasında geçen süredir.

Serbest Fon

Türkiye'de ve yurtdışında sadece SPK'nın "nitelikli yatırımcı" tanımına uygun kişi ve kurumlara satılabilen, yönetim stratejisi ve yatırım araçları konusunda herhangi bir kısıtlamaya tabi olmayan fon türüdür. Yatırım stratejisi ve portföye dahil edilebilen enstrümanlara bakıldığında, konvansiyonel yatırım fonlarına göre daha riskli fonlardır. Hedeflenilen getiri de buna paralel olarak serbest fonlarda daha yüksektir.

Sermaye Artırımı

Yeni hisse senedi ihraç edilerek mevcut ödenmiş / çıkarılmış sermayenin artırılmasıdır.

Sürekli İşlem

Sürekli işlem yöntemiyle işlem gören menkul kıymetlerde, piyasa yapıcısı olarak atanmış bir üye tarafından bu amaçla tanımlanmış hesap veya hesaplar kullanılarak çift taraflı sürekli kotasyon (fiyat ve miktar) verilmek suretiyle o menkul kıymette likiditenin hedeflendiği işlem yöntemidir.

Taban Fiyatı

Hisse senetlerinin bir seans içinde işlem görebileceği en düşük fiyattır. Her hisse senedi için fiyat ve fiyat adımı gözönüne alınarak ayrı olarak hesaplanır.

Tahvil

Devletin 1 yıl, anonim ortaklıkların en az 2 yıl ve daha uzun vadeyle, ödünç para bulmak amacıyla, itibari kıymetleri eşit ve ibareleri aynı olmak üzere çıkardıkları borç senetleridir. ,

Takas

Borsa’da gerçekleştirilen işlemler sonucunda oluşan borç ve alacakların karşılıklı olarak tasfiye edilmesidir.

Tavan Fiyat

Hisse senetlerinin bir seans içinde işlem görebileceği en yüksek fiyattır. Her hisse senedi için fiyat ve fiyat adımı gözönüne alınarak ayrı olarak hesaplanır.

TEFAS

Yatırım fonu katılma belgelerinin elektronik bir merkezi platformda fon kurucuları tarafından platformda yer alan dağıtım kuruluşları aracılığıyla satılmasına ve geri alınmasına imkan veren, takasın ve saklamasının Takasbank-MKK sistemi ile entegre bir şekilde tam otomasyona dayalı olarak gerçekleştirilmesine imkan sağlayan elektronik bir platformdur.

Tek Fiyat Yöntemi

Borsa İstanbul'da işlem gören ilgili hissenin fiyatı belirli bir süre boyunca “tek bir fiyatta” sabitlenerek, alım-satıma kapatılır ve bu süreç içerisinde hisseye gelen alım ve satım emirleri bir havuz içerisinde işlem görmeden toplanır.

Teknik Analiz

Geçmişte piyasada oluşmuş çeşitli verilerin, bilgisayar ve grafikler yardımıyla geleceği tahmin etmede kullanıldığı bir değerleme yöntemidir.

Temettü / Kâr Payı

Ortaklıkların dönem içinde elde ettikleri kârdan mevcut ortakların pay alma hakkıdır. Söz konusu hak, hisse senedine bağlı “Kâr Payı Kuponları” karşılığında ve ayrıca hisse senedi ibrazına gerek kalmaksızın kullandırılır. Borsa’da işlem gören şirketler kar payı dağıtmaları halinde nakit ve/veya hisse senedi şeklinde dağıtılabilir.

Teminat

Borsa üyelerinin, borsa işlemleri dolayısı ile müşterilerine ve borsaya verebilecekleri zararlara karşılık olmak üzere, Borsa tüzel kişiliği adına yatırdıkları meblağa denir.

Teminat Tamamlama Çağrısı

Vadeli işlemler piyasasında alınan pozisyonlar için yatırılmış bulunan teminatın sürdürme teminatı düzeyine gerilemesi vya daha altına düşmesi durumunda, yatırımcının teminatını başlangıç teminatı seviyesine çıkarması için borsa tarafından yapılan çağrıdır.