Yurt dışında faaliyet gösteren bir şirkete yatırım yapmak için şirketin kendi ülkesindeki borsada işlem yapmak her zaman gerekli değildir. ADR olarak adlandırılan finansal araçlar, ABD dışındaki şirketlerin hisselerine Amerikan piyasaları üzerinden yatırım yapılabilmesini sağlar.
ADR, İngilizcedeki yerleşik kullanımıyla “American Depositary Receipt”, Türkçede ise “Amerikan Depo Sertifikası” anlamına gelir. ABD merkezli bir saklama bankası tarafından ihraç edilen ADR’ler, yabancı bir şirkete ait belirli sayıdaki hisseyi veya bir hissenin belirli bir bölümünü temsil eder.
ADR’nin dayanak varlığı olan hisseler, şirketin faaliyet gösterdiği ülkedeki bir saklama kuruluşunda tutulur. Saklama bankası ise bu hisseleri temsil eden ADR’leri ABD piyasalarında yatırımcılara sunar. ADR’ler ABD doları üzerinden fiyatlanabilir ve ABD borsalarında veya tezgâh üstü piyasalarda işlem görebilir.
ABD borsalarına hemen yatırım yapmaya başla; dünyaca ünlü şirketlerin hisselerini portföyüne ekle.
Hesap AçADR ve Geleneksel Hisse Senetleri Arasındaki Farklar Nedir?
ADR’ler, Piapiri’de geleneksel hisse senetlerine benzer şekilde alınıp satılabilir. Ancak ADR’nin hukuki yapısı, işlem gördüğü piyasa ve yatırımcıya sağladığı haklar bakımından doğrudan alınan hisselerden farklılıkları bulunur.
Geleneksel bir hisse senedi, yatırımcının ilgili şirketin sermayesindeki doğrudan ortaklık payını temsil eder. ADR ise yabancı bir şirkete ait hisseleri temsil eden ve bir saklama bankası tarafından ihraç edilen sertifikadır.
ADR ile geleneksel hisse senetleri arasındaki başlıca farklar şunlardır:
- Geleneksel hisse senedi doğrudan şirket tarafından ihraç edilir. ADR ise genellikle ABD merkezli bir saklama bankası tarafından oluşturulur.
- Yerel hisse, şirketin kote olduğu ülkenin borsasında işlem görür. ADR ise ABD borsalarında veya tezgâh üstü piyasada işlem görebilir.
- ADR’ler çoğunlukla ABD doları üzerinden işlem görür. Yerel hisseler ise kote oldukları piyasanın para birimiyle fiyatlanır.
- Bir ADR, bir adet hisseyi, birden fazla hisseyi veya bir hissenin belirli bir bölümünü temsil edebilir.
- ADR’nin dayanak hisseleri, saklama bankası veya bankanın yerel temsilcisi tarafından muhafaza edilir.
- ADR yatırımcılarından saklama veya hizmet ücreti alınabilir. Geleneksel hisselerde ADR’ye özgü bu ücret bulunmaz.
Örnek ADR Hisseleri
Türkiye’de faaliyet gösteren bazı şirketlerin hisseleri, ADR programları aracılığıyla ABD piyasalarında da işlem görebilir. Bu şirketlerden bazıları ABD’de ulusal bir borsada listelenirken bazıları tezgâh üstü piyasalarda işlem görür.
Türkiye merkezli şirketlere ait ADR örnekleri şunlardır:
- Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. – TKC: Turkcell’in ADR’leri, TKC işlem koduyla New York Menkul Kıymetler Borsasında işlem görür.
- Türk Hava Yolları A.O. – TKHVY: Türk Hava Yolları’nın ADR’leri, TKHVY işlem koduyla ABD tezgâh üstü piyasasında yer alır.
- Akbank T.A.Ş. – AKBTY: Akbank’ı temsil eden ADR’ler, AKBTY işlem koduyla ABD tezgâh üstü piyasasında işlem görebilir.
- Koç Holding A.Ş. – KHOLY: Koç Holding’i temsil eden ADR’ler, KHOLY işlem koduyla ABD tezgâh üstü piyasasında yer alır.
ADR Ücreti Nedir?
ADR ücreti, ADR programını yöneten saklama bankasının sunduğu hizmetler karşılığında tahsil ettiği bedeldir. Bu ücret, yatırım hesabı hareketlerinde “ADR Fee”, “ADR Custody Fee”, “Depositary Services Fee” veya “saklama ücreti” gibi açıklamalarla görülebilir.
ADR ücreti, yatırımcının işlem yaptığı aracı kurumun alım satım komisyonuyla aynı değildir. Aracı kurum, ADR’nin alım ve satımı için kendi komisyon politikasını uygulayabilir. ADR saklama ücreti ise ADR programını yöneten banka tarafından belirlenir ve aracı kurum üzerinden yatırımcının hesabına yansıtılır.
ADR Ücreti Ne Kadardır?
Bütün ADR’ler için geçerli sabit bir ücret tarifesi bulunmaz. ADR ücretinin tutarı, ilgili programın saklama sözleşmesine göre belirlenir.
ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonunun yatırımcı bilgilendirme dokümanında, 1.000 ADR için 20 ila 50 dolar arasında ücret uygulanabileceğine ilişkin bir hesaplama örneği bulunur. Bu tutar, ADR başına yaklaşık 0,02 ila 0,05 dolara karşılık gelir. Ancak söz konusu rakam, bütün ADR’lere uygulanan güncel ve standart bir tarife değildir. Yalnızca ücretlerin nasıl hesaplanabileceğini gösteren bir örnektir.