• Hakkımızda
      • Ürünler
        Ürünler
        • Borsa İstanbul
        • ABD Borsaları
        • Yatırım Fonları
        • VİOP
        • Varant
      • Analizler
        Analizler
        • Halka Arz
        • Temettü Takvimi
        • Sermaye Artırımı
        • Hisse Önerileri
        • Bilanço Takvimi
        • Araştırma Raporları
        • Yurt Dışı Piyasalar
        • Ziyaret Raporları
        • İçeriden Bakış
      • Blog
        • Kampanyalar
          Kampanyalar
          • Aktif Kampanyalar
          • Geçmiş Kampanyalar
        • Sık Sorulan Sorular
          • Yasal Duyurular
          • Piapirili Ol
          • Web Şube
          Piapirili Ol
          • Blog
          • Yatırım Rehberi
          • Halka Arzda Eşit ve Oransal Dağıtım Nedir?

          Halka Arzda Eşit ve Oransal Dağıtım Nedir?

          Eşit dağıtım, halka arzda bir yatırımcı grubuna ayrılan payların talep miktarından bağımsız olarak yatırımcılar arasında mümkün olduğunca eşit paylaştırılmasıdır; oransal dağıtım ise payların her yatırımcının talebiyle orantılı olarak dağıtılmasıdır.

          Halka arza katılan bir yatırımcının hesabına kaç lot düşeceğini büyük ölçüde bu iki yöntem belirler. Yazımızda eşit ve oransal dağıtımın nasıl hesaplandığını, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) kurallarına göre hangi yöntemin nerede uygulandığını ve bir halka arzın dağıtım yöntemini nereden öğrenebileceğinizi cevapladık.

          Piapiri yatırım hesabını hemen aç, piyasanın piri sen ol!

          Hesap Aç

          Halka arzda dağıtım yöntemi nedir?

          Dağıtım yöntemi, halka arza gelen talep satışa sunulan pay miktarını aştığında payların yatırımcılar arasında hangi kurala göre paylaştırılacağını belirler. Talep, satışa sunulan paydan az olursa bütün talepler karşılanır ve dağıtım yöntemine ihtiyaç kalmaz.

          Dağıtım kuralları, SPK’nin Sermaye Piyasası Araçlarının Satışı Tebliği’nde (II-5.2) yer alır. Her halka arzda hangi yöntemin uygulanacağı ise izahnamede ve tasarruf sahiplerine satış duyurusunda açıklanır.

          Halka arzda paylar genellikle yatırımcı gruplarına ayrılır; bu ayrıma tahsisat denir. Tebliğe göre halka arz edilen payların nominal değerinin en az %10’unun yurt içi bireysel yatırımcılara, en az %10’unun yurt içi kurumsal yatırımcılara tahsis edilmesi zorunludur.

          Eşit dağıtım nasıl çalışır?

          Eşit dağıtımda, gruba ayrılan paylar o gruptaki talepte bulunan yatırımcı sayısına bölünür. Bulunan miktar ve altında talep eden yatırımcıların talebi tamamen karşılanır.

          Kalan paylar, talebi tamamen karşılanamayan yatırımcıların sayısına bölünerek aynı şekilde dağıtılır. Bu işlem, satışa sunulan payların tamamı dağıtılana kadar tekrarlanır.

          Eşit dağıtım örneği

          Aşağıdaki örnek varsayımsaldır ve yalnızca hesaplama mantığını gösterir:

          1. Bireysel yatırımcı grubuna 1.000.000 lot ayrılmış ve 10.000 yatırımcı talepte bulunmuş olsun.
          2. İlk adımda 1.000.000 lot, 10.000 kişiye bölünür; kişi başı 100 lot bulunur.
          3. 5.000 yatırımcı 40’ar lot talep etmiştir; bu yatırımcıların talebi tamamen karşılanır ve 200.000 lot kullanılır.
          4. Kalan 800.000 lot, talebi karşılanmayan 5.000 yatırımcıya bölünür; her biri 160 lot alır.

          Örnekte 500 lot talep eden bir yatırımcı ile 5.000 lot talep eden bir yatırımcı aynı miktarı, yani 160 lot alır. Hesaplamada küsurat çıkarsa nasıl yuvarlanacağı izahnamede belirtilir.

          Oransal dağıtım nasıl çalışır?

          Oransal dağıtımda, gruba ayrılan pay miktarı o gruba gelen toplam talebe bölünür ve “arzın talebi karşılama oranı” bulunur. Her yatırımcının talebi bu oranla çarpılarak alacağı pay miktarı hesaplanır.

          Varsayımsal bir örnek verelim: Gruba 1.000.000 lot ayrılmış, toplam talep 4.000.000 lot olmuş olsun. Karşılama oranı %25’tir; 2.000 lot talep eden yatırımcı 500 lot, 400 lot talep eden yatırımcı 100 lot alır.

          Oransal dağıtımda daha yüksek talep, daha fazla pay anlamına gelir. Ne var ki talep edilen tutarın karşılığının talep sırasında hesapta bulunması gerekir.

          Eşit ve oransal dağıtım arasındaki fark nedir?

          ÖzellikEşit dağıtımOransal dağıtım
          Payın paylaştırılma esasıTalepte bulunan yatırımcı sayısıHer yatırımcının talep miktarı
          Yüksek talebin etkisiKişi başı payı aşan talep karşılık bulmazTalep arttıkça alınan pay orantılı artar
          Küçük taleplerKişi başı payın altındaysa tamamen karşılanırKarşılama oranıyla aynı ölçüde küçülür
          İlk halka arzlarda yurt içi bireysel grupUygulanır (SPK ilke kararı)Uygulanmaz

          SPK kurallarına göre hangi halka arzda hangi yöntem uygulanır?

          SPK’nin 19 Eylül 2024 tarihli i-SPK.128.23 sayılı ilke kararı, payların ilk halka arzında satış yöntemi ve dağıtım esaslarını belirler. Karar, aksine bir karar alınıncaya kadar uygulanmak üzere yayımlanmıştır.

          İlke kararına göre:

          • Halka arz edilen payların piyasa değeri 750 milyon TL ve altında ise borsada satış yöntemi uygulanır.
          • Bu tutarın üzerindeki halka arzlarda borsa dışında talep toplama yöntemi kullanılırsa, yurt içi bireysel yatırımcılara eşit dağıtım yapılır.
          • Kurumsal yatırımcılar dışında, yüksek talepte bulunacak yatırımcılar için halka arzın %10’una kadar ayrı bir tahsisat yapılabilir. Bu grupta eşit veya oransal dağıtım kullanılabilir.
          • Bu grupta oransal dağıtım uygulanırsa, talep tutarının tamamı kadar nakit veya %120’si oranında BIST 30 endeksindeki paylardan teminat gösterilmesi gerekir. Bir yatırımcı, gruba ayrılan payların dörtte birinden fazlasını talep edemez.
          • Yurt içi kurumsal yatırımcılara ayrılan payların, yeterli talep varsa, en az %50’si yatırım ve emeklilik fonlarına dağıtılır; tek bir kurumsal yatırımcıya halka arzın %1’inden fazlası verilmez.

          Kısacası halka arz duyurularında sık görülen “bireysele eşit dağıtım” ifadesi, bu ilke kararının bireysel yatırımcı grubuna getirdiği kuralı yansıtır. Borsada satış yönteminde ise talepler Borsa İstanbul’un birincil piyasasında toplanır; uygulanacak dağıtım esasları izahnamede ve Borsa İstanbul duyurusunda yer alır.

          Aynı halka arza birden fazla talep iletilirse ne olur?

          Aynı yatırımcının birden fazla talebi tespit edilirse dağıtımda yalnızca en yüksek tutarlı talep dikkate alınır. Bu nedenle farklı kanallardan ayrı ayrı talep iletmek, eşit dağıtımda alınacak pay miktarını artırmaz.

          Halka arz satış yöntemleri arasındaki fark nedir?

          Dağıtım yöntemi ile satış yöntemi farklı kavramlardır. Satış yöntemi talebin nerede ve nasıl toplanacağını, dağıtım yöntemi ise toplanan talebin nasıl karşılanacağını belirler.

          KavramNe belirler?Nerede açıklanır?
          Borsada satışTalebin Borsa İstanbul birincil piyasasında toplanmasınıİzahname, Borsa İstanbul duyurusu
          Borsa dışında talep toplamaTalebin aracı kurumlar üzerinden toplanmasınıİzahname, tasarruf sahiplerine satış duyurusu
          Eşit dağıtımPayların yatırımcı sayısına göre paylaştırılmasınıİzahname
          Oransal dağıtımPayların talep miktarına göre paylaştırılmasınıİzahname

          Halka arz, payların şirket veya ortaklar tarafından ilk kez yatırımcılara satıldığı birincil piyasa işlemidir. Paylar borsada işlem görmeye başladıktan sonraki alım satımlar ise ikincil piyasada, alıcı ve satıcı emirlerinin eşleşmesiyle gerçekleşir; burada dağıtım yöntemi uygulanmaz.

          Bir halka arzın dağıtım yöntemi nereden öğrenilir?

          Dağıtım yöntemi, halka arzın izahnamesinde ve tasarruf sahiplerine satış duyurusunda yer alır. Bu belgeler Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda (KAP) ve halka arza aracılık eden kurumların internet sitelerinde yayımlanır.

          Piapiri blogundaki halka arz yazılarında da her halka arz için “oransal mı eşit mi” bilgisi ve katılımcı sayısına göre tahmini lot tabloları ayrıca yer alır.

          Piapiri’de halka arza nasıl talep iletilir?

          Piapiri, SPK lisanslı aracı kurum ÜNLÜ Menkul Değerler tarafından geliştirilen bir yatırım uygulamasıdır. Piapiri’de halka arzların yanı sıra Borsa İstanbul paylarına, ABD borsalarına, TEFAS fonlarına, VİOP’a, varantlara ve Eurobond’lara erişebilirsiniz.

          Halka arz sürecinin genel adımları şunlardır:

          1. Piapiri’de yatırım hesabınızı açın.
          2. Halka arz sayfasından şirketin izahnamesini, dağıtım yöntemini ve talep toplama tarihlerini inceleyin.
          3. Talep toplama tarihleri içinde talep etmek istediğiniz lot miktarını iletin; talep tutarının karşılığı hesabınızda bulunmalıdır.
          4. Dağıtım sonuçları açıklandığında hesabınıza yansıyan lot miktarını kontrol edin; karşılanmayan talebin tutarı hesabınızda serbest kalır.

          Piapiri yatırım hesabını hemen aç, piyasanın piri sen ol!

          Hesap Aç

          Bu bilgiler kimler için faydalıdır?

          Eşit ve oransal dağıtımı bilmek, halka arza ilk kez katılacak yatırımcıların talep miktarını ve beklentilerini izahnamedeki kurallara göre kurmasına yardımcı olur. Bu bilgiler bir halka arza katılma veya katılmama yönünde bir öneri değildir; her halka arzın koşulları kendi izahnamesinde belirlenir.

          Sık sorulan sorular

          Eşit dağıtımda talep ettiğim lotun tamamını alabilir miyim?
          Talebiniz, kişi başına düşen pay miktarının altındaysa talebinizin tamamı karşılanır. Daha fazla talep ettiyseniz, talebi karşılanmayan diğer yatırımcılarla aynı miktarda pay alırsınız.

          Oransal dağıtımda daha fazla talep, daha fazla pay anlamına mı gelir?
          Evet. Oransal dağıtımda her yatırımcının talebi aynı karşılama oranıyla çarpıldığı için yüksek talep daha fazla pay demektir. Ancak ilk halka arzlarda yurt içi bireysel yatırımcı grubunda oransal dağıtım uygulanmaz.

          Halka arza gelen talep, satışa sunulan paydan az olursa ne olur?
          Talepler satışa sunulan pay miktarından az olursa bütün talepler karşılanır. Bu durumda eşit veya oransal dağıtım hesabına gerek kalmaz.

          Bir halka arzın eşit mi oransal mı olduğu nereden öğrenilir?
          Dağıtım yöntemi, izahnamede ve tasarruf sahiplerine satış duyurusunda yer alır. Bu belgelere KAP’tan ve halka arza aracılık eden kurumların internet sitelerinden ulaşabilirsiniz.

          Birden fazla aracı kurumdan talep iletirsem daha fazla lot alır mıyım?
          Hayır. Aynı yatırımcının mükerrer talepleri tespit edildiğinde yalnızca en yüksek tutarlı talep dikkate alınır. Bu nedenle ayrı kanallardan talep iletmek alınacak lot miktarını artırmaz.

            İçindekiler
              Son Haberler

              Halka Arzda Lock-Up Nedir, Ne İş Yapar?

              ABD’de Halka Arz (IPO) Nasıl Çalışır?

              Anthropic (ANT) Hissesi Nedir, Nasıl Alınır?

              Halka Arzda Fiyat İstikrarı Nedir, Nasıl Çalışır?

              Yeni Nesil Yatırım Uygulaması

              Piapiri'yi Hemen İndir
              Yeniliklerimizden haberdar olun
              • Hakkımızda
              • Blog
              • Sık Sorulan Sorular
              • İletişim
              • Yasal Duyurular
              • Kişisel Verilerin Korunması ve İşlenmesi
              • Gizlilik Politikası

              Piapiri’yi takip et

              Müşteri hizmetleri

              444 7 333

              Öneri ve istek adresi

              bizesor@piapiri.com

              © 2026 Piapiri | ÜNLÜ & Co. Tüm hakları saklıdır.

              Piapiri'yi İndirin
              X