Halka arzda fiyat istikrarı, paylar borsada işlem görmeye başladıktan sonra en çok 30 gün boyunca, pay fiyatı halka arz fiyatının altına indiğinde aracı kurumun alım yaparak fiyatı desteklemesine imkân veren işlemlerdir.
Halka arz izahnamelerinde ve duyurularında “fiyat istikrarı: 30 gün” veya “fiyat istikrarı planlanmamaktadır” gibi ifadelerle sık karşılaşılır. Yazımızda fiyat istikrarının ne olduğunu, kim tarafından ve hangi sınırlar içinde yapıldığını, neyi kapsamadığını ve bu bilgiye nereden ulaşabileceğinizi cevapladık.
Piapiri yatırım hesabını hemen aç, piyasanın piri sen ol!
Hesap AçHalka arzda dağıtım yöntemi nedir?
Dağıtım yöntemi, halka arza gelen talep satışa sunulan pay miktarını aştığında payların yatırımcılar arasında hangi kurala göre paylaştırılacağını belirler. Talep, satışa sunulan paydan az olursa bütün talepler karşılanır ve dağıtım yöntemine ihtiyaç kalmaz.
Dağıtım kuralları, SPK’nin Sermaye Piyasası Araçlarının Satışı Tebliği’nde (II-5.2) yer alır. Her halka arzda hangi yöntemin uygulanacağı ise izahnamede ve tasarruf sahiplerine satış duyurusunda açıklanır.
Halka arzda paylar genellikle yatırımcı gruplarına ayrılır; bu ayrıma tahsisat denir. Tebliğe göre halka arz edilen payların nominal değerinin en az %10’unun yurt içi bireysel yatırımcılara, en az %10’unun yurt içi kurumsal yatırımcılara tahsis edilmesi zorunludur.
Eşit dağıtım nasıl çalışır?
Eşit dağıtımda, gruba ayrılan paylar o gruptaki talepte bulunan yatırımcı sayısına bölünür. Bulunan miktar ve altında talep eden yatırımcıların talebi tamamen karşılanır.
Kalan paylar, talebi tamamen karşılanamayan yatırımcıların sayısına bölünerek aynı şekilde dağıtılır. Bu işlem, satışa sunulan payların tamamı dağıtılana kadar tekrarlanır.
Eşit dağıtım örneği
Aşağıdaki örnek varsayımsaldır ve yalnızca hesaplama mantığını gösterir:
- Bireysel yatırımcı grubuna 1.000.000 lot ayrılmış ve 10.000 yatırımcı talepte bulunmuş olsun.
- İlk adımda 1.000.000 lot, 10.000 kişiye bölünür; kişi başı 100 lot bulunur.
- 5.000 yatırımcı 40’ar lot talep etmiştir; bu yatırımcıların talebi tamamen karşılanır ve 200.000 lot kullanılır.
- Kalan 800.000 lot, talebi karşılanmayan 5.000 yatırımcıya bölünür; her biri 160 lot alır.
Örnekte 500 lot talep eden bir yatırımcı ile 5.000 lot talep eden bir yatırımcı aynı miktarı, yani 160 lot alır. Hesaplamada küsurat çıkarsa nasıl yuvarlanacağı izahnamede belirtilir.
Oransal dağıtım nasıl çalışır?
Oransal dağıtımda, gruba ayrılan pay miktarı o gruba gelen toplam talebe bölünür ve “arzın talebi karşılama oranı” bulunur. Her yatırımcının talebi bu oranla çarpılarak alacağı pay miktarı hesaplanır.
Fiyat istikrarı nedir?
Fiyat istikrarını sağlayıcı işlemler, yeni halka arz edilen bir payın borsadaki ilk günlerinde fiyat oynaklığını sınırlamaya yönelik destek alımlarıdır. Bu işlemlerin kuralları, Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) Pay Tebliği’nin (VII-128.1) 11. maddesinde düzenlenir.
Tebliğe göre fiyat istikrarı işlemlerinin amacı, payın borsa fiyatını desteklemektir. Fiyat istikrarı, payın belirli bir fiyatta kalacağına dair bir taahhüt değildir.
Fiyat istikrarını kim yapar?
Fiyat istikrarı işlemlerini halka arzda satışa aracılık eden aracı kurum yapar. Halka arz bir konsorsiyumla gerçekleştiriliyorsa işlemleri konsorsiyum lideri veya varsa eş lider yürütür.
Aracı kurum, alımları ortaklık (şirket) hesabına veya kendi hesabına yapabilir; alınan payların mülkiyeti, hesabına işlem yapılan tarafa aittir. İşlemlerin tebliğe uygun yürütülmesinden ve kayıtların beş yıl saklanmasından işlemi yapan aracı kurum sorumludur.
Fiyat istikrarı nasıl çalışır?
Fiyat istikrarı işlemleri, yalnızca izahnamede gerekli açıklamaların yapılmış olması koşuluyla uygulanabilir. İşlemler şu kurallara bağlıdır (Kasım 2026 itibarıyla, kaynak: SPK Pay Tebliği madde 11):
| Kural | Pay Tebliği’ndeki hüküm |
|---|
| Süre | Payların borsada işlem görmeye başladığı tarihten itibaren en çok 30 gün |
| Alım fiyatı | Halka arz fiyatının üzerinde alım emri verilemez |
| Alımın koşulu | Borsa fiyatı halka arz fiyatının altına indiğinde alım yapılabilir |
| Fon sınırı (şirket hesabına yapılırsa) | Şirketin brüt halka arz gelirinin en fazla %20’si |
| Pay sınırı (şirket hesabına yapılırsa) | Ek satış dahil halka arz edilen payların nominal değerinin en fazla %20’si |
| Fonun başka kişilerce sağlanması | Fon tutarına sınır uygulanmaz |
| Alınan payların satışı | Süre boyunca halka arz fiyatının altında satılamaz |
Ortaklarına ait mevcut payların satışını içeren halka arzlarda, fiyat istikrarında kullanılacak fon önce ortakların pay satışından elde edilen gelirden karşılanır. Emir ve fiyat kurallarının ayrıntıları ise Borsa İstanbul düzenlemeleriyle belirlenir.
Fiyat istikrarı süresinden önce sona erebilir mi?
Evet. Fiyat istikrarı işlemleri belirlenen süreden önce durdurulabilir. Kimin durdurabileceği taraflar arasındaki sözleşmede belirlenir; sözleşmede hüküm yoksa durdurma yetkisi aracı kurumdadır.
Süre dolduğunda veya işlemler erken sona erdirildiğinde, işlemleri yapan aracı kurum takip eden iş günü Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda (KAP) özel durum açıklaması yapar.
İzahnamede fiyat istikrarıyla ilgili neler yazar?
Fiyat istikrarı öngörülen halka arzlarda izahnamede şu bilgilerin yer alması zorunludur:
- işlemlerin payların borsa fiyatını desteklemeyi amaçladığı,
- fiyat istikrarı işlemlerinin yapılacağına dair bir güvence bulunmadığı,
- işlemlerin belirlenen süreden önce durdurulabileceği,
- işlemleri yapacak aracı kurumun ticaret unvanı,
- fiyat istikrarı işlemlerinin süresi.
İzahnamede “fiyat istikrarı planlanmamaktadır” ifadesi yer alıyorsa, o halka arz için fiyat istikrarı işlemi öngörülmemiş demektir. Fiyat istikrarı yalnızca izahnamede açıklama yapılması koşuluyla uygulanabildiği için bu halka arzlarda destek alımı beklenmemelidir.
Fiyat istikrarının sınırları nelerdir?
Fiyat istikrarı, payın halka arz fiyatının altına inmeyeceği anlamına gelmez. Destek alımları sınırlı bir fonla ve en çok 30 gün yapılabilir; aracı kurum alım yapmakla da yükümlü değildir.
Fiyat istikrarı döneminde oluşan fiyat, işlemlerin etkisini taşıyabilir. Bu nedenle sürenin sona ermesinden sonra fiyat hareketleri farklı bir seyir izleyebilir. Halka arz edilen paylar da borsadaki diğer paylar gibi fiyat dalgalanmasına açıktır.
Fiyat istikrarı ile ek pay satışı arasında nasıl bir bağ vardır?
Ek pay satışı, halka arza gelen talep satışa sunulan paydan fazla olduğunda, izahnamede önceden belirtilen miktarda ek pay satılmasıdır. Ek satışa konu paylar, ek satış öncesi halka arz edilen payların nominal değerinin %20’sini aşamaz.
Ek paylar, aracı kurum tarafından ortaklardan ödünç alınarak da satılabilir; buna ödünç alımlı ek pay satışı denir. Bu yöntem uygulanırsa fiyat istikrarı işlemleri ile ödünç alımlı satışın aynı aracı kurum tarafından yapılması zorunludur. Aracı kurum, ödünçten doğan yükümlülüğünü payların işlem görmeye başladığı tarihten itibaren 30 gün içinde kapatmak zorundadır.
Fiyat istikrarının benzer işlemlerden farkı nedir?
Fiyat istikrarı; piyasa yapıcılığı ve pay geri alımı ile karıştırılabilir. Üç işlem de payın borsadaki alım satımını etkileyebilir, ancak amaçları ve kuralları farklıdır.
| İşlem | Kim yapar? | Ne zaman? | Temel kural |
|---|
| Fiyat istikrarı | Halka arza aracılık eden aracı kurum | İşlem başlangıcından itibaren en çok 30 gün | Halka arz fiyatının üzerinde alım yapılamaz |
| Piyasa yapıcılığı | Borsa İstanbul’un yetkilendirdiği üye | Borsa düzenlemesinde belirlenen süre boyunca | Alım ve satım kotasyonu vererek likidite sağlar |
| Pay geri alımı | Şirketin kendisi | Genel kurul yetkisiyle belirlenen dönemde | Geri Alınan Paylar Tebliği’ne (II-22.1) tabidir |
Pay Tebliği, şirket hesabına yapılan fiyat istikrarı alımlarının pay geri alımı usullerine tabi olmadığını ayrıca belirtir. Piyasa yapıcılığına ilişkin düzenlemeler ise fiyat istikrarı hükümlerinden bağımsız olarak geçerliliğini korur.
Fiyat istikrarı bilgisine nereden ulaşılır?
Fiyat istikrarının öngörülüp öngörülmediği, süresi ve işlemleri yapacak aracı kurum halka arz izahnamesinde yer alır. İzahnameye KAP’tan ve halka arza aracılık eden kurumların internet sitelerinden ulaşabilirsiniz; işlemlerin sona erdiği bilgisi de KAP’ta duyurulur.
Piapiri blogundaki halka arz yazılarında, her halka arzın fiyat istikrarı süresi ve izahnamedeki ilgili sayfa ayrıca belirtilir.
Piapiri’den halka arzlara nasıl erişilir?
Piapiri, SPK lisanslı aracı kurum ÜNLÜ Menkul Değerler tarafından geliştirilen bir yatırım uygulamasıdır. Piapiri’de halka arzlara talep iletebilir, Borsa İstanbul paylarına, ABD borsalarına, TEFAS fonlarına, VİOP’a, varantlara ve Eurobond’lara erişebilirsiniz.
Halka arza katılmadan önce izahnamedeki fiyat istikrarı, dağıtım yöntemi ve satmama taahhüdü gibi bölümleri incelemek, sürecin nasıl işleyeceğini anlamanıza yardımcı olur.
Piapiri yatırım hesabını hemen aç, piyasanın piri sen ol!
Hesap AçBu bilgiler kimler için faydalıdır?
Fiyat istikrarı bilgisi, halka arza katılan veya yeni işlem görmeye başlayan payları izleyen yatırımcıların ilk 30 günlük süreci doğru okumasına yardımcı olur. Bu bilgi bir alım veya satım önerisi değildir; her halka arzın koşulları kendi izahnamesinde belirlenir.
Kısacası fiyat istikrarı, izahnamede öngörülmüşse ve sınırları içinde kalarak, halka arz sonrasındaki ilk dönemde fiyat oynaklığını azaltmaya yönelik bir mekanizmadır.
Sık sorulan sorular
Halka arzda fiyat istikrarı kaç gün sürer?
Fiyat istikrarı işlemleri, payların borsada işlem görmeye başladığı tarihten itibaren en çok 30 gün sürebilir. Gerçek süre izahnamede belirtilir ve işlemler bu süreden önce de durdurulabilir.
Fiyat istikrarı, payın halka arz fiyatının altına inmeyeceği anlamına mı gelir?
Hayır. Fiyat istikrarı bir fiyat taahhüdü değildir; kullanılacak fon sınırlıdır ve işlemler erken durdurulabilir. Pay fiyatı bu dönemde de halka arz fiyatının altında işlem görebilir.
Fiyat istikrarı işlemlerini kim yapar?
İşlemleri halka arzda satışa aracılık eden aracı kurum yapar. Halka arz konsorsiyumla yapılıyorsa konsorsiyum lideri veya varsa eş lider bu işlemleri yürütür.
“Fiyat istikrarı planlanmamaktadır” ne demek?
Bu ifade, halka arz için izahnamede fiyat istikrarı işlemi öngörülmediğini gösterir. Fiyat istikrarı yalnızca izahnamede açıklama yapılması koşuluyla uygulanabildiği için bu halka arzlarda destek alımı yapılmaz.
Fiyat istikrarının sona erdiği nereden öğrenilir?
Süre dolduğunda veya işlemler erken sona erdirildiğinde, aracı kurum takip eden iş günü KAP’ta özel durum açıklaması yapar. Açıklamada işlemlere ilişkin bilgiler yer alır.